Balet w Polsce — od Teatru Wielkiego po współczesność
Od królewskich widowisk na Zamku Królewskim przez złoty wiek romantyzmu i wojenne zniszczenia aż po współczesny Polski Balet Narodowy. Fascynująca historia tańca klasycznego w Polsce.
Gdy myślimy o wielkich tradycjach baletowych, na myśl przychodzą Paryż, Petersburg czy Londyn. Tymczasem Polska ma własną, fascynującą historię tańca klasycznego, sięgającą królewskich dworów XVI wieku.
Królewskie początki
Pierwsze widowiska taneczne pojawiły się na polskim dworze w XVI wieku, wraz z dworem królowej Bony Sforzy. Za właściwego prekursora uznaje się króla Władysława IV Wazę, który w latach 30. XVII wieku sprowadził do Warszawy włoskich artystów. W 1785 roku powołano Tancerzy Narodowych Jego Królewskiej Mości — pierwszy w pełni polski zespół baletowy.
Narodziny Teatru Wielkiego
Gmach Teatru Wielkiego, zaprojektowany przez Antonio Corazziego, otwarto 24 lutego 1833 roku. Lata 1837–1860 to złoty wiek warszawskiego baletu romantycznego. Maurice Pion wystawił Sylfidę w 1839 roku, a wśród gwiazd epoki błyszczały Konstancja Turczynowiczowa i Helena Cholewicka.
Repertuar obejmował nie tylko zachodnie klasyki, ale i oryginalne dzieła polskie — balet Wesele w Ojcowie z muzyką Kurpińskiego łączył klasyczną technikę z polskim folklorem.
Zabory i emigracja talentów
Utrata niepodległości boleśnie odbiła się na polskim balecie. Feliks Krzesiński wyjechal do Petersburga, a jego córka Matylda stała się gwiazdą baletu rosyjskiego. Podobne losy spotkały rodzinę Niżyńskich — ich dzieci Wacław i Bronisława wpisali się złotymi zgłoskami w historię światowego baletu, ale pod szyldem rosyjskim. W Baletach Rosyjskich Dagiłewa pracowało blisko 90 polskich tancerzy.
Powojenna odbudowa
Po wojnie balet warszawski zaczynał od zera. Teatr Wielki został zbombardowany w 1939 roku. Odbudowany gmach oddano do użytku dopiero w 1965 roku — powstała jedna z największych scen operowych świata, o powierzchni 1150 metrów kwadratowych.
Szkoły baletowe
Warszawska szkoła im. Romana Turczynowicza, bytomska im. Ludomira Różyckiego, gdańska założona w 1950 roku przez Janinę Jarzynównę-Sobczak, poznańska im. Olgi Sławskiej-Lipczyńskiej i łódzka im. Feliksa Parnella — to fundament kształcenia, który daje Polsce solidną bazę kadrową.
Współczesność: Polski Balet Narodowy
W 2009 roku zespół baletowy Teatru Wielkiego otrzymał autonomię jako Polski Balet Narodowy. Pod dyrekcją Krzysztofa Pastora zespół liczący blisko 90 tancerzy prezentuje repertuar łączący wielkie klasyki z ambitnymi premierami. Polscy tancerze pracują dziś w czołowych zespołach na świecie — od American Ballet Theatre po Royal Ballet.